de ontdekkast
                                            

In de klas heb ik een ontdekkast gemaakt. Een kast waarin allerlei materialen te vinden zijn waarmee kinderen kunnen experimenteren en ontdekkingen doen. De materialen zitten in ontdekdozen. Deze dozen kun je afwisselen en aanpassen per thema zodat de kinderen steeds weer uitgedaagd worden om iets te ontdekken.

Wat is een ontdekdoos?

Een ontdekdoos is een doos met materialen uit de leefwereld van de kleuter. Deze komt tegemoet aan de enthousiaste, nieuwsgierige en onderzoekende houding van de kleuters. Een ontdekdoos is gericht op het zelfstandig handelen met concreet experimenteermateriaal. Al handelend en op een speelse manier ontdekken de kleuters eigenschappen van het materiaal uit de doos. Dit roept dan weer nieuwe vragen op en zet kleuters ertoe aan om nieuwe mogelijkheden te onderzoeken.

Werken met ontdekdozen binnen zelfstandig leren.

Werken met ontdekdozen of ontdektafels,  is een werkvorm waarbij kleuters eerst ruime kansen moeten krijgen om te experimenteren met verschillende materialen. Nadien kunnen de materialen worden uitgebreid met onderzoeksgerichte activiteiten aan de hand van opdrachtkaarten.

Nuttige tips.

De nadruk ligt op het verkennen van de eigenschappen van materialen en voorwerpen en  rekening houden met datgene wat de kleuters interesseert en waar ze aan toe zijn.

  •  De kleuters betrekken bij het zoeken van de nodige materialen.

  •  Briefje aan de ouders ( waardeloos mat kan voor de klas heel waardevol zijn

  •  Ga eens lang bij de schoenwinkel, de opticien ( potjes voor contactlenzen…)

  •  De ontdekdoos regelmatig aanvullen met nieuwe materialen zodat de uitdaging blijft.

  •  Hoeveel kleuters mogen er maximaal spelen met de ontdekdoos.

  •  De opdrachtkaarten eerst met de kleuters bespreken niet uitvoeren.

  •  Al het mat voor de ontdekdoos zelf eerst intensief verkennen zo kom je steeds op    nieuwe ideeën

  •  Is het materiaal dat ik ga aanbieden geschikt voor deze leeftijdsgroep.

Op deze pagina zal ik beschrijven wat de mogelijkheden zijn van de ontdekkast en een opsomming geven van de materialen die je daarvoor kunt gebruiken. Ook komen er werkbladen bij.

Kijk maar......

Een doos met van alles wat met kijken te maken heeft. Wat kun je in de doos stoppen?

  • Map met platen waarop allerlei rare dingen te zien zijn en kijkspelletjes. Voorbeelden kun je hieronder vinden
  • Vergrootglazen
  • Potjes waarin je iets kunt stoppen met een vergrootglasdop erop
  • Brillen
  • Kijkkokers met kleuren of waarmee je om de hoek kunt kijken
  • Platen van allemaal ogen
  • Boek over kijken
  • Verrekijker
  • Blinddoek

Doel: De kinderen leren door experimenteren van alles over kijken: Dat er glazen zijn die vergroten of verkleinen, dat je dingen kunt zien die niet echt zijn, dat je met een blinddoek niets ziet, dat je ook ver weg kunt kijken of juist dichtbij.

Wat zie je?

Beweegt het of niet? (Klik op het plaatje voor een vergroting)

   

Wat zie je nu precies?

   

Hoe lopen de lijnen?

     
Welke lijn is het langst?  Lopen de lijnen gelijk of niet?   En deze lijnen?

  

Het is tijd.....

Een doos met allerlei materialen die met tijd te maken hebben. Wat kun je in de doos stoppen?

  • Klok
  • Wekker
  • Horloge
  • Zandloper
  • Agenda
  • Kalender
  • Stopwatch
  • Digitale klok en een analoge klok

Doel: De kinderen leren door te experimenteren met allerlei dingen uit de ontdekdoos van alles over de tijd: Dat er verschillende manieren zijn om te zien hoe laat of het is, dat je verschillende dingen kunt gebruiken om de tijd niet te vergeten, hoe lang duurt de tijd.

Het is goed om deze ontdekdoos in de kast te zetten als je werkt over de tijd of als er een nieuw jaar is begonnen.

Meten is weten.....

Een doos met allerlei materialen om te meten. Wat kun je er in stoppen?

  • Meetlint
  • Lineaal
  • Oprolcentimeter
  • Duimstok
  • Latjes van verschillende lengtes
  • Blokjes van 1 en 10 centimeter

Doel: De kinderen laten experimenteren met allerlei meetinstrumenten waardoor ze leren dat er verschillende maten en meetinstrumenten zijn. Wat is lang, wat is kort, langer - korter, etc.

Werkblad: Hoeveel centimeter?

Magneten.....

Een doos met allerlei materialen die met magnetisme te maken hebben. Wat kun je erin stoppen?

  • Magneten
  • Reuzenmagneet; te koop bij de HEMA
  • IJzeren dingen om op te pakken
  • Magnetenspel met staafjes en balletjes; te koop bij de Action

Ontdekkaarten om in een map te stoppen bij de ontdekdoos:

Spiegelen.....

Een doos met allemaal materialen om mee te spiegelen. Wat kun je erin stoppen?

  • Spiegels: groot en klein
  • Vergrootspiegel
  • Lepel
  • Spiegelkoker
  • Twee spiegels die in een hoek aan elkaar zijn getaped
  • Blokjes
  • Spiegelbal
  • Autospiegel
  • Tandartsspiegel

Doel: De kinderen laten experimenteren met spiegels waardoor ze leren dat je met spiegels kunt verdubbelen als je in de spiegel kijkt. Je kunt ook dingen zien die je anders niet ziet, zoals jezelf!

Opdrachtkaarten over spiegelen:

Werkbladen over spiegelen:

Knopendoos

Een doos met knopen.

Doel: Sorteren en tellen van knopen.

Opdrachtkaarten met knopen:

Graaien in geld

Een doos met geld. Hiervoor gebruik ik oud buitenlands geld dat niet meer geldig is en plastic euromunten.

Doel: sorteren van munten en herkennen van getallen op de munten.

Wegen.....

Een weegschaal met gewichten is in elke groep nodig. Hiermee kun je de kinderen leren wat zwaar en licht is, zwaarder en lichter, etc.

Bij veel thema's komt ook het wegen weer van pas.

Apparaten.....

Nog een idee voor de ontdekkast van Carola:

Apparaten die niet meer werken uit elkaar laten halen. Prima om dingen te ontdekken en geweldig voor de fijne motoriek door het omgaan met een schroevendraaier.

Nodig:Radio’s, dvd-spelers, telefoons, e.d. Waar haal je die? Vraag het aan ouders, ga langs bij de 2e handswinkels in de buurt en vraag om materialen die zij weg moeten gooien of vraag aan de organisator van de plaatselijke rommelmarkt of je aan het eind van de dag mag komen “shoppen”. Verwijder zelf altijd vooraf de batterijen en de stekkers die in het stopcontact moeten.

Gereedschap: Verschillende tangen en schroevendraaiers. Let op: geen hamers.

Afspraak met de kinderen: Je mag het materiaal alleen maar los draaien met een schroevendraaier of de draden doorknippen met een tang. Iets kapot slaan hoort niet tot de handelingen. Deze apparaten die in de speciale doos zitten mogen uit elkaar gehaald worden maar dit moet je thuis niet zomaar gaan proberen.

Wat voel ik daar?????

Een doos met voelzakken waar de kinderen allerlei materialen in kunnen doen en elkaar laten voelen.

Ook kun je in de doos allerlei materialen stoppen: ruwe (schuurpapier), gladde (plastic en metaal), koude (ijzer), warme (verschillende stoffen), groffe (ribkarton), zachte (veren en watten).

Kinderen kunnen hier eindeloos mee ontdekken en voelen wat het is.

Seizoenen

Tip van Carola voor een herfst ontdekdoos:

Vraag een oude werkende keukenweegschaal of koop er een bij de Blokker (een kleine kostte mij €2,-) . Verzamel allerlei herfstproducten als dennenappels, eikels, kastanjes, enz. Koop ook een netje met noten (zoals hazelnoten en walnoten) en stop die in de doos bij de herfstproducten. Neem nog een doos en vraag de kinderen knuffeldieren mee te brengen die in het bos voor komen (eekhoorn, egel, muis, enz). Nu heb je nog een leeg schriftje nodig (bv een rekenschriftje van groep 3) en een potlood. Vraag of knutsel twee (tuin)kabouters. Je hebt nu alle attributen bij elkaar.

Die twee kabouters zijn Hompeltje en Pompeltje, je kent ze vast wel, die twee die in de berg wonen. Zij zijn nu ook tot dierenverzorgers bevorderd en geven de bosdieren regelmatig te eten. Deze kabouters schrijven dan ook steeds op hoeveel eten ze een dier hebben gegeven en noteren die getallen in het schriftje. Daar mogen de kinderen hen bij helpen. Laat de kinderen daar naar hartenlust mee experimenteren. Je kunt er natuurlijk ook een balansweegschaal bij zetten maar het noteren van de getallen vinden ze erg interessant. Twee keukenweegschalen leveren ook leuke effecten op want dan gaan kinderen zaken met elkaar vergelijken. Daarnaast gaan de kinderen (soms na een tip van de juf) serieren en vergelijken van vormen met de herfstproducten. De kinderen die niet zo technisch zijn aangelegd en de kast misschien om die reden links laten liggen worden nu uitgedaagd om in het rollenspel van de kabouters en de dieren te stappen en gaan toch aan de slag met het wegen, vergelijken en het noteren van getalschrift.

De knikkerbaan

Ik heb in de ontdekkast ook een knikkerbaan neergezet. Dit heb ik op een rommelmarkt gekocht. De kinderen kunnen zelf een plastic baan uitzetten waar de knikker vanaf moet rollen. Hier doen ze veel ervaringen op betreffende zwaartekracht en doordenken: hoe komt de knikker uiteindelijk op het goede pad?

Water.......

In de ontdekkast kun je een doos met materialen neerzetten die de kinderen kunnen meenemen naar de watertafel.

Wat kan er in die doos zitten:

  • watermolen
  • buizen van plastic
  • slangen
  • visjes die blijven drijven
  • stokjes
  • bellenblaas
  • bootjes

Doel: Kinderen kunnen hier mee experimenteren om te ontdekken wat drijft en wat niet. Ook leren ze hoe water kan lopen. Je wordt er bovendien nat van. Om die reden is het beter om deze doos in de zomerperiode te gebruiken.

Wat hoor ik?????

Een doos met allemaal materialen om geluiden mee te maken en daarmee te experimenteren. Wat kan er in de doos zitten?

  • Regenbuis
  • Plastic beweegbare buis om mee te zwaaien
  • Muziekdoosjes
  • Geluidskokers; zoek hetzelfde geluid
  • Toeter
  • Fietsbel
  • Stethoscoop
  • Handtrommel
  • Fluit

Denk goed na over de materialen die je in deze doos doet. Het nodigt uit om te gebruiken dus als iets veel lawaai maakt, is het niet handig in de klas. Zachte geluiden kunnen vaak wel.

Doel: Leren om geluiden te maken die mooi zijn en het verschil in geluiden ontdekken.

De lucht......

Een doos met materialen die te maken hebben met lucht. Wat kan er in de doos zitten?

  • Ballonblazer
  • Ballon
  • Parachute die je naar beneden kunt gooien
  • Papieren vliegtuigjes om te vouwen en te gooien
  • Bellenblaas
  • Windmolentje

Doel: Hoe werkt lucht? Kun je lucht zien? Ontdekken dat er veel met lucht gedaan kan worden.

Nog enkele mogelijke ontdekdozen: 

Papier en karton

Schakels

Sleutels en sloten

Schroeven en moeren

Stof,wol draden,touw.

Pluimen

Bedankt

Ingrid van Moerenhout, Lieselot Cottyn, Carola Schadee, Gina Stuart, Ann Theuwis en Margriet Holterman wil ik bedanken voor hun bijdragen aan deze pagina.