herfst in de klas....

  
                         

    

Ontwerpschema

Om er voor te zorgen dat alle activiteiten goed aan bod komen, kun je hier een ontwerpschema downloaden over de herfst: groepsplan/ontwerpschema herfst

Doel

  • De seizoenen komen elk jaar weer. Reden om daar aandacht aan te besteden en te ontdekken wat er allemaal in de herfst gebeurt
  • Herfstsignalen
  • Wat gebeurt er met herfst met de bomen en waarom?

Boeken

 

Spel

 

Onderzoek/uitstapjes

Herfstwandeling maken

Herfstdingen mee naar school nemen en daar over praten met elkaar

Appels plukken, proeven en appelmoes maken of appelflappen.

Spinnen in een spinnenbak en dan goed bekijken

Spinnenweb bekijken

Aankleding van de klas

De herfst is heel geschikt voor mooie herfsttafels.

            
Bea maakte een mooie oranje herfsttafel     Ook deze tafel komt van Bea. Hier hangen de
met pompoenen, bloemen, oranje               woordjes, een paraplu erboven, boekjes en
lantarens, poppetjes, etc                         paddenstoelen

 
    Mooie raamversiering                               Een herfsttafereel op een plank

Een bordtekening over spinnen

Idee van Marleen Lam:

Ik heb diverse herfstbladeren verzameld de laatste maanden: drogen in telefoonboek; liefst verschillende maten/vormen en kleuren, dan een mooie compilatie neerleggen tussen lamineervellen...Staat ERG mooi voor het raam, ook thuis!

Idee van Gerda Nederveen:

Bewegende spin

Zoek of maak een grote en niet te lichte namaakspin. Maak een nylondraad vast aan de bovenkant van de deur, niet te dicht bij de scharnierkant. Leid de draad via ogen of paperclips langs het plafond naar een andere kant van het lokaal en hang daar de spin aan. De draad moet vrij kunnen bewegen. Elke keer als de deur opengaat, trekt die aan de draad en gaat de spin omhoog. Succes verzekerd. Het is even puzzelen hoe lang de draad moet zijn, hoe laag de spin moet hangen en hoe zwaar hij moet zijn. Het duurde bij ons ongeveer een half uur voor een kind iets zag bewegen. Daarna is de deur héél vaak open en dicht gedaan. De spin hangt nu (eind januari) al sinds de herfstvakantie voor het raam en de kinderen vinden het nog steeds leuk. Toen hij pas door een gordijn in de huishoek niet vrij meer kon stijgen en zakken waren de kinderen teleurgesteld en heb ik het gordijn maar aangepast, zodat de spin er langs kan.

Opening van het thema

Leg in een doos allemaal herfstmaterialen. Verdeel de klas in groepjes van twee en deel de materialen uit. De kinderen mogen per tweetal met elkaar praten over wat het is, waar het vandaan komt, welke kleur het heeft etc. Later mogen ze dit in de kring aan de groep terugkoppelen.

Knutselopdrachten

  • Herfstkijkdoos: Annet Piek en haar collega maakte deze schitterende herfstkijkdoos met de kinderen. Ze verzamelden voor ieder kind een schoenendoos. De binnenkant lieten ze in herfstkleuren sponzen. Daarna werden hele leuke figuren gemaakt om in de kijkdoos te zetten. Kinderen hebben hier wel wat hulp bij nodig maar het resultaat is schitterend!
    Dit zijn de kijkdozen:


Dit zijn de figuren:


Klomp met een slakje van klei en chenilledraad Paddenstoelen van kurk met een dopje erop


Kastanjemannetje                                       Eekhoorn van kurk en chenilledraad

 
Boom van klei en takjes, spin van kurk en draad Egel van klei en stekels van een bolster


  • Willemijn van Woudenberg maakte dit groepswerk met de klas. Iedereen maakte een onderdeel van het herfstbos. Het geheel is op vier banen behang geplakt.

  • Idee van Ryanne Kamp:
    Ik had een boek gehaald bij de bieb met allemaal foto’s van paddenstoelen. Je hebt ze werkelijk in alle kleuren en maten. Ik heb mijn dikke duim gebruikt en er een verhaal bij verteld van een kabouterfamilie die in een te kleine paddenstoel woonde en wilde verhuizen. Ze gingen naar een makelaar en die liet ze allerlei nieuwe woningen (paddenstoelen) zien in zijn grote boek. Maar de ene paddenstoel had volgens de familie een te dikke steel, de andere hoed was te groot, te klein, te rood, te wit, te paars, te bol, te plat. Kortom het hele scala kwam voorbij. De elfenbankjes werden zelfs afgekeurd, want de kabouters wilden niet in een flatgebouw wonen. De kinderen mochten daarna de perfecte paddenstoel maken voor de familie. Zo konden de kinderen aan de slag met hun werkjes: schilderen, plakken, kleuren, met een wc-rol enz. Doordat ze het hele scala hadden gezien, kreeg ik niet één standaard vliegenzwam maar allemaal mooie verschillende paddenstoelen!


  • Paraplu vouwen van 5 vliegers en deze wat bol opplakken. Dat geeft een heel leuk effect

  • Een boom als uitgangspunt en de kinderen maken er blaadjes aan met wasco. Later ecoline eroverheen.
  • In groep 3 kunnen de kinderen de boom ook goed zelf tekenen

  • Laat koffiefilterzakjes kleuren met ecoline in de herfsttinten. Dan mooie herfstbladeren eruit knippen.

  • Een herfstblad op een wit vel leggen, daar met krijt een rand op maken en later vegen op een ander wit vel.

  • Bladeren drogen onder een boek. Daarna onder een blad leggen met de nerven naar boven en dan met een wascokrijtje eroverheen
     
  • Een appel met een rupsje van een muizentrapje
  • Een herfstboom op een keukenrol
  • Een herfstboom van handen
  • Een paraplu vlechten en tekenen
  • Herfstbomen knippen en er met de vinger blaadjes aan stempelen

  • Herstboom van papier en daar zelf bladeren aan knippen en plakken
  • Annemarie Mensink maakte deze mooie herfstboom op het raam met prachtige herfstbladeren die de kinderen zelf hebben gekleurd.

Slakken maken:

  • Een slakje plakken van driehoekjes en vierkantjes
  • Een slak van een geverfd papieren bordje

Egels knutselen:

  • Bladeren borduren
  • Egeltjes van brooddeeg

Spinnenopdrachten:

  • Een spinnenweb met mooie spinnen erin
  • Spinnenweb van witte wascokrijt. Daaroverheen ecoline in de herfstkleuren. Dan een spinnetje in het midden plakken.
  • Marrit stuurde een prachtige spin, gemaakt van twee cirkels die zijn ingeknipt en over elkaar heen geplakt. De poten zijn gemaakt van muizentrapjes die aan het begin en het einde zijn opgeplakt.
  • Een spin van eierdoosstukjes
  • Spin vouwen van twee keer zestien vierkantjes en daar vierkante bakjes van maken. Het ene papier is wat groter dan het andere waardoor de kop wat kleiner is dan het lijf
  • Een met sterke lijm getekende spinnenweb. Als de lijm droog is, kun je er ecoline overheen doen. Dan blijf je de spinnenweb goed zien. Daarna een spin eronder plakken.
  • Een rij spinnen.....
    Gevouwen van zestien vierkantjes en dan de hoeken terugvouwen. Een kopje erop en acht poten eraan.
  • Spinnenwebben en spinnen.....
  • Spin in een web van een kastanje, sateprikkers en draad

Verder zou je kunnen doen:

  • Bladeren rijgen en dit ophangen aan het plafond
  • Ronella Koedam stuurde een staart van een eekhoorn. Daar kunnen de kinderen zelf een eekhoorn bij verven of tekenen. Hier kun je dit werkblad downloaden:
    werkblad eekhoorn

 

Hoeken

  • Herfsttafel om mee te spelen                 
  • Telhoek; wegen met herfstattributen
    Hier is een formulier te downloaden waarop kinderen kunnen aangeven hoeveel blokjes iets weegt: Weegkaart herfst
  • Winkeltje; herfstkleren verkopen

  • Letterhoek:Herfstwoorden maken van losse letters en hier zelf bij tekenen.

     

     

     

     

     

     

 

  • Onderzoekshoek: spinnen

Verkleedkleding

Leuke kabouterkleren van www.kinderverkleedkleding.nl

Boeken passend bij het thema met materialen

Een bijzonder leuk boek om bij een herfstthema te gebruiken is: Wat nu, Olivier

 

Je kunt het boek van: Wat nu Olivier op de computer aan de kinderen laten horen via deze link:

Verteltafel over Wat nu, Olivier?

  

Ik heb twee kleurplaten gemaakt over Olivier. Je kunt ze hier downloaden:

Andere materialen zijn:

Wat moet er aan de orde komen?

  • Herfstkleuren: rood - geel - oranje - bruin
  • Herfstkenmerken: bladeren vallen/verkleuren
  • Vogeltrek
  • Fruit
  • Paddenstoelen
  • Nieuwe kleren/winterjas
  • Herfstweer
  • Gedrag van dieren in de herfst

PowerPoint

Roelie maakte een Powerpointspel dat de kinderen kunnen gebruiken in de klas. De kinderen moeten de spinnen tellen: Download hier het spinnenspel

Spel en beweging

Les met hoepels:

Leg de hoepels verspreid door het speellokaal. Begin het verhaal dat het herfst is en dat het erg hard heeft geregend. Overal liggen plassen.

Inleiding: Lopen door de plassen, springen over de plassen, springen in de plassen, bewegen door de hele zaal.

Kern: Hier kun je de kinderen een hoepel aanwijzen en gerichte oefeningen gaan doen: springen in en uit de hoepel, eroverheen springen, er doorheen kruipen, etc.

Afsluiting: Hoepeldans. Leg de hoepels in een kring. Laat de kinderen eromheen lopen en bij een tik op een trommel (er valt een kastanje uit de boom), zoekt iedereen een hoepel op. Haal daarna een paar hoepels weg en vervolg het lopen. Zo blijven er een paar kinderen over. Die gaan op een bank zitten. De anderen spelen door tot er maar twee leerlingen over blijven. Zij zijn de winnaars.

Inleiding voor spelles: Lopen door het bos, rennen door het bos, huppelen door de blaadjes, lopen tegen de wind in, appels plukken, in een mand gooien, voorzichtig om de paddenstoelen heen lopen, vliegen als de vogels naar het Zuiden

Spelletjes:

  • De boom wordt hoe langer hoe dikker; Een kind staat in het midden en de anderen draaien er in een kring steeds omheen zodat het een hele dikke boom wordt.
  • Daar zat een klein kaboutertje; Op de wijs van; Daar zat een klein zigeunermeisje
  • Blaadje leggen, niemand zeggen......; Op de wijs van: Zakdoekje leggen
  • Parapluutje, parasolletje, de ene voor de regen, de ander voor de zon, pardon!

Muziek

Lied: de kriebelspin. Luister hier naar de melodie

Grote kriebelspin

Een grote dikke kriebelspin
Klom langs een stam de bomen in
Spon een web zo groot als de zon
Zodat hij daarin slapen kon
Slaap maar lekker kriebelspin
Dan kan ik mijn bedje in
'T is daar zacht en warm en droog
En gelukkig niet zo hoog

Ritmeklappen met herfstmateriaal.

Leg op de tafel neer: blad - eikel - kastanje - beukennootje - tak - egel - kabouter - dennenappel

Bespreek de materialen en ga dan een voor een het ritme klappen. Laat de kinderen raden: wat klap ik? Maak een rijtje achter elkaar en klap dat achtereenvolgens.

Materialen over paddenstoelen

Knijpkaarten

Knijpkaarten; Dit materiaal werkt als volgt: print de kaarten uit en plak ze beiden op een A4 (één op de voorkant en één op de achterkant). Lamineer de kaart. Daarna krijgt de leerling een kaart en 6 verschillende kleuren wasknijpers. De leerling kijkt aan de linkerkant van de kaart voor de 'vraag' en geeft aan de rechterkant het antwoord door daar de juiste kleur wasknijper op te plaatsen. Aan de achterkant kan de leerling zien of de kaart goed gemaakt is.

Computer

  • Kinderen kunnen op de computer rechtstreeks deze herfstwoorden natypen en laten uitprinten:

                   herfstwoorden natypen

                   herfstwoorden om na te typen

Kralenplanken

       

     

Werkbladen en kleurplaten

Materialen

Taal

Verder kun je hier vinden:

Welke woorden moeten de kinderen kennen? Een checklist:

Auditieve oefeningen over de herfst: auditieve oefeningen en herfstraadsels (Marleen Lam)

Woordenschat

eikel - bomen - bladeren - herfst - herfstkleuren: rood - geel - oranje - bruin - kastanje, beukennootje - paddenstoel - regen - paraplu - storm - egel - winterslaap - vogels vliegen naar het zuiden - noten - eekhoorn - dennenappel

Rekenen/wiskunde

Wegen met herfstmateriaal met een weegschaal

Opdrachten met herfstmaterialen:

  • Pak 4 eikels
  • Leg er 2 kastanjes bij
  • Hoeveel liggen er nu samen?
  • Leg 1 eikel terug
  • Hoeveel eikels liggen er nu?
  • Pak er 3 kastanjes bij
  • Hoeveel kastanjes liggen er nu?
  • Hoeveel ligt er nu bij elkaar?
  • Geef iedereen evenveel eikels

Maak rijen van meer naar steeds een minder. Begin bij 12.

Maak rijen met steeds iets meer. Begin bij 1, stop bij 12.

Begrippen:

Tellen
Evenveel
Meer en minder
Zwaar en licht

Links

  • Kijk ook eens bij het kabouterthema: Kabouters. Dat is heel goed te gebruiken bij de herfst.

Bedankt

Deze pagina is tot stand gekomen door bijdragen van Anneke van Hevele, Margriet van Laar, Annemarie Mensink, Barbara Dijkstra, Margriet Holterman, Ina Schild, Roelie van de Meer, Gina Stuart, Yvette Westland, Marrit Tybout, Ingrid v.d. Jagt, Jolanda Wolterink, Lieselot Cottyn, Annet Piek, Marleen Lam, Linda Mooijekind, Aletta Goudswaard, Evelien Smienk, Ine Bramer, Edith v.d. Kroon, Gerda Nederveen en Bea Niphuis.