Ridders en kastelen

Wat kun je hier vinden: ontwerpschema - doel - boeken - materialen - opening - aankleding van de klas - uitstapjes/onderzoek - knutselopdrachten - wat moet aan de orde komen - hoekenwerk - spel en beweging - muziek - taal - rekenen/wiskunde - verkleedkleren

Ontwerpschema van het project (download hier het ontwerpschema)

Doel van het project

• De kinderen laten kennismaken met een andere tijd; de Middeleeuwen
• De kinderen leren waarom een kasteel werd gebouwd/ hoe ziet een kasteel er uit?

Boeken bij het project

                                       
Reis in de tijd / Bij de ridders    Ridders en burchten          Ridders en kastelen
                                          Michèle Longour               Daniëlle Serdijn

                                                            
Het allesboek over Ridders     Mijn speel en puzzelboek / Stoere ridders     Handboek Ridder
M. van Gog                         Annemie Bosmans                                    Meg Clibbon

                                              
Vandaag ben ik een ... Ridder !  Ridder Wout        Roek de ridder                  Welterusten, ridder Rik
Vivian den Hollander                 Dirk Nielandt       Catharina Valckx & Vlackx  David Melling

Materialen bij het thema

Zoek zoveel mogelijk afbeeldingen en platen van kastelen.

Een leuk spel bij dit thema:

 
Joris en de draak

En een puzzel:

 
Op de ridderburcht

Een handspeelpop:

                              
Sterntaler Handspeelpop Ridder                Sterntaler Handspeelpop Prinses

               
Lego Kasteel Bouwset           Lego Pirates Strijd Om Schatkaart

Opening van het project

In de vertelkast komen de volgende dingen: schild, zwaard, boek over ridders, kroon, ridderpop met harnas, paard.

Aankleding van de klas

In een feestwinkel heb ik een prachtige ridderslinger gevonden. Dat brengt de klas meteen in de sfeer.

Uitstapjes/onderzoek

Als er een kasteel in de buurt is, zou het natuurlijk fantastisch zijn om een bezoek te brengen aan dat kasteel.

Knutselopdrachten

• Borden en bekers van karton beschilderen in goudkleur; te gebruiken in het kasteel

• Ridder en prinses tekenen/schilderen

• Ridders gemaakt van Pringles bussen 

• Zwaard maken van karton; omwikkelen met aluminium folie

• Kasteel maken van rollen en karton

• Teken een half kasteel op een dubbelgevouwen papier; laat de kinderen de andere helft erbij tekenen

• Kasteel schilderen

• Wapenschild maken: (met een foto van Titia Pomp)

• Kasteel maken van vouwbladen; 2x 16 vierkantjes en hier kantelen en torens op aftekenen. Naast elkaar plakken

• Kasteel leggen van mozaïek en daarna  het kasteel naplakken

• Kronen maken

• Jonkvrouwenmuts maken   

• Ridderhelm maken van karton         
  Werkwijze ridderhelm. Pak een groot vel grijs karton. Knip deze in de lengte doormidden. Knip dan aan een kant stroken tot ongeveer 5 cm van de rand. Pas dan de rand op het hoofd van het kind. Niet dat vast. De stroken allemaal bij elkaar houden bovenop m.b.v. een grote splitpen. Maak een vizier ervoor vast met twee splitpennen en eventueel een mooie rand van crêpepapier erop. Veel succes!

• Munten maken van cirkels en goud/zilververf

• Samen een groot ridderboek maken; elk kind tekent zijn of haar ridder/jonkvrouw. De kinderen mogen iets over deze ridder of jonkvrouw vertellen en dit wordt erbij geschreven. Je kunt een groot kasteel maken op een raam en de ridders en jonkvrouwen een plekje in dit kasteel geven. Zo krijg je een reuzenkasteel met allemaal verhaaltjes erop.

• Je kunt een dartbord laten maken met allemaal ringen. Ridders schoten in de Middeleeuwen immers graag met pijl en boog

• T-shirt mee laten nemen; streep over midden zetten. ene kant kleuren, kinderen de andere helft laten doen in spiegelbeeld, ditzelfde doen met een wapenschild van karton, zo krijg je leuke verkleedkleren van de ridder (Idee van Christel)

• Stafjes voor jonkvrouwen maken:stokjes met een ster en slierten (Idee en foto van Titia Pomp)

• Kastelen maken van strijkkralen

Meer foto's van opdrachten:

Kasteel van zestien vierkantjes

                 
    Ridders                                                Jonkvrouwen

Een kasteel inkleuren met verf en er bij tekenen.
De leerkracht zet er daarna een verhaaltje bij.

Kastelen kun je ook maken van dozen

Wat moet allemaal aan de orde komen?

• Wat zijn ridders, hoe zien ze er uit en wat hebben ze aan?

• Wat zijn jonkvrouwen. hoe zien ze er uit en wat hebben ze aan?

• Kastelen, waarom zo gebouwd?

• Waarom een ophaalbrug?

• Afspraken over gevechten; de vroegere toernooien waren feitelijk vriendengevechten ter vermaak van het publiek. Als je dit aan de kinderen uitlegt, krijgen de gevechten een heel ander uitgangspunt. In dit soort gevechten moet je dus heel voorzichtig zijn met elkaar. Als je hier een gesprek over houdt, zullen gevechten in de klas ook nauwelijks een probleem vormen.

Opruimen en afsluiten van het project.

Hoekenwerk

In de bouwhoek kunnen kastelen worden gebouwd; geef de kinderen een extra stimulans door er kastelenboeken neer te leggen en extra bouwmaterialen die gebruikt kunnen worden bij de kastelen. Als de bouwwerken klaar zijn kunnen de kinderen op tekenpapier ridders, paarden en jonkvrouwen tekenen en dit bij het kasteel plakken.

Van Titia Pomp kreeg ik deze foto's.

Je kunt van een groot stuk karton heel eenvoudig een kasteel maken

Een paar mooie jurken voor de jonkvrouwen maken het natuurlijk ook leuk voor de dames

Leg er ook een of meerdere stokpaarden bij.

Het kasteel met ridderkleren en jurken, een paard en de haard.

Van Nopper kunnen kinderen ook prachtige kastelen maken

En natuurlijk van blokken

Spel en beweging

Spelletjes

• Het is donker; In een kasteel zijn veel donkere kamers, laat de ridder of de jonkvrouw voelen wie van de klas het is.......

• Doornroosje; Kringspel.

• Koning mag ik oversteken; I.p.v.: schipper mag ik overvaren

• Er zat een klein prinsesje, huilend op een steentje; i.p.v. daar zat een klein zigeunermeisje

• Toren stapelen; Ga in een kring om de blokken zitten en leg om de beurt een blok op de toren. Hoe hoog kan de toren worden>

• De slapende ridder; In een hoek van het speellokaal ligt een ridder te slapen. Stil komen de kinderen om hem heen staan. Als de ridder wakker wordt, probeert hij de anderen te tikken. Een maal achter de lijn mag er niet meer getikt worden.

• Stokpaardenrace; Zet een parcours uit en laat kinderen met een stokpaard zo snel mogelijk dit parcours nemen

Warming up: Laat de kinderen door het speellokaal lopen als een ridder, rennen als een paard, wandelen als een jonkvrouw, stoppen als de hoorn klinkt, kanonnen laden en afschieten, etc

Groot materiaal

Klimhuis ombouwen tot kasteel, maak een brug van banken en zet torens neer van kasten. De kinderen mogen niet met de voeten op de vloer komen.

Muziek

O ridder zonder vrees,
wil jij de zeven draken
een kopje kleiner maken?

Prinsesje Pimpelmees,
ik zal de draken even
doen sidderen en beven!

O ridder zonder vrees,
als jij hun vuur kunt blussen,
zal ik jou zeker kussen

Hop, hop, twee ridders in galop,
twee ridders op een draf,
heuvel op en heuvel af.
Ze komen bij een torenpoort, klop, klop,
heeft iemand ons gehoord?
Een wachter zegt: 'Treed binnen, treed binnen,
het feest gaat zo beginnen!

Stoer en sterk, met schild en zwaard
zit ik stevig op mijn paard.
Ik vrees geen enk'le edelman,
ik ben voor niets en niemand bang!"

                       Hop hop, hop hop, hop hop.

             Vijf ridders in galop, vijf ridders in een draf.

         De heuvel op de heuvel af. Zo rijden zij de ganse dag.

Maar wordt het nacht, dan zijn ze moe. Waar gaan die ridders nu naar toe?

    Ach, is er dan geen plaats en stal waar ook het paardje slapen zal?

     Zij kloppen op de torenpoort: "Doe open daar, die ons hier hoort!!"

      O zie, de poort gaat open al. De ridders rijden in de stal.

                De paardjes krijgen voer en rust en ook

                         de ridders slapen vast!

Taal

Het sprookje Doornroosje past heel goed bij dit thema.

Christel Philtjens stuurde een PowerPoint - presentatie over Ridder Bas. Deze kun je hier bekijken!
De tekst van het boek kun je hier downloaden.

 Bedankt Christel!

Het boek is geschreven door Lieke Kuijte met illustraties van Sofie Van Damme.

Het is een uitgave van de Prentenmolen, uitgeverij de Boeck

Er is een handleiding bij.

Taaloefeningen

Van Christel Philtjens ontving ik een paar leuke tips voor taalspelletjes.

Taalspelletjes thema ridders: 

Rode draad: In mijn schatkist liggen 5 enveloppen met daarin de taalspelletjes of opdracht. Bij iedere goed volbrachte opdracht krijgen de kleuters een stukje van een schatkaart. Als ze alle stukken hebben vinden ze de schat, namelijk onze kikker met in zijn mond de verrassing. 

Spel 1: Dobbelsteenspel; Nodig: dobbelsteen met stippen tot 3 en grote plaat i.v.m thema.
De kleuters rollen met de dobbelsteen en zoeken dan een woord met zoveel lettergrepen bv ze gooien 1 woord: schild, 2 ridder, enz…

Spel 2: rijmwoorden met plaatjes  (klik hier voor de plaatjes)

Spel 3: auditieve discriminatie: welk woord is het langst: 

wapenschild-zwaard
jonkvrouw-katapult
ophaalbrug-kasteel
kruisboog-pijl
ridder-kanonskogel
gracht-paard

Ik laat ze de woorden klappen zodat ze controle hebben. 

Spel 4:

6 fouten zoeken in een plaat (klik hier voor de plaat)

spel 5 auditieve synthese( letters samenvoegen tot een woord)

p-ij-l
p-aa-r-d
p-oo-r-t  
sch-i-l-d        |
d-o-l-k
k-r-oo-n
h-e-l-m
z-w-aa-r-d
h-a-r-n-a-s
k-a-s-t-e-e-l
d-oo-l-h-o-f
d-u-c-aa-t
 

De volgende taaloefeningen kun je ook gebruiken:

Nazeggen:

kasteel - zwaard - paard - gracht - kroon - schild - jonkvrouw - ridder - gevecht - wapens - ophaalbrug -  ducaten - Middeleeuwen

Rijmen:

Wat rijmt op: zwaard - kroon - ducaat - kasteel - schild - brug

Woordenschat/ welke woorden moeten de kinderen kennen:

Kasteel, slot, burcht, kasteelmuren met kantelen en schietgaten, een ophaalbrug, toren en torenkamer, binnenplaats, ridderzaal, feestzaal, hofnar, kelk, haardvuur, harp, luit, ridder, harnas, helm, maliënkolder, speer, zwaard, lans, schild; riddertoernooi, steekspel, wapenschild.

Rekenen/wiskunde:

Begrippen:

Groot - klein
Tellen van ducaten

Rekenles ridders en kastelen gekregen van Ronella Koedam: (nieuw)

Verder heb ik nog een leuk idee voor een rekenles behorend bij het thema

ridders en kastelen.

Ik had vier tassen in de kring waar iets in zat.

Eerst gingen we met de kinderen raden, voelen en later kijken.

Begrippen als zwaarder/lichter, zwaar/licht kwamen aan de orde.

in de ene tas zaten vierkante blokken (kubussen)

in de andere... cirkels (cilinders)

voor groep 2 kun je over cilinders en kubussen praten en voor groep 1

gebruiken we de gewone rechthoek, vierkant, cirkel, driehoek.

Toen hebben we gekeken hoeveel er van wat in een tas zat en keken we waar

er meer/minder/evenveel van waren.

Voor elk kind was er 1 blok. Daar gingen we gezamenlijk een kasteel van

bouwen. Om de beurt mochten de kinderen een steentje bijdragen.

Ze zagen voor hun ogen een kasteel ontstaan die ze samen als klas

ontworpen hebben. Dikke keukenrollen zijn ook leuk om er bij te gebruiken

en dan aan de bovenkant van die driehoekige blokken. Het is een waar

genoegen om deze les te geven.

 Met dank aan: Christel Philtjens, Marjan Putman, Ronella Koedam, Titia Pomp, Hilda Luth,

 Corine Helmink, Annemarie Mensink en Barbara Dijkstra.

Verkleedkleren

Bij www.kinderverkleedkleding.nl kun je een leuk ridderpak bestellen.